AVRUPA’NIN YAŞAMSAL KAÇINILMAZ GERÇEĞİ

Yönetme kitabımdan bugüne… — 1. Bölüm

“Kaçıyorlar! Çünkü gelecek üzerlerine çığ gibi geliyor.”

2022 yılında yayımladığım Yönetme isimli kitabımda Avrupa’nın geleceğini tartışırken bu cümleyle başlamıştım.

O günlerde kaleme aldığım düşünceler, yalnızca göç hareketlerini değil,

Avrupa’nın değişen toplumsal yapısını ve bu değişimin yönetim sistemleri üzerindeki etkilerini de sorguluyordu.

Bugün Avrupa’ya baktığımızda göç tartışmalarının, yükselen sağ siyasetin ve geleneksel partilere duyulan güven kaybının siyasetin merkezinde yer aldığını görüyoruz.

Peki, Avrupa’nın karşı karşıya olduğu gerçek yalnızca göç müdür?

Yoksa asıl mesele, değişen toplumları eski yönetim anlayışlarıyla yönetmeye çalışmak mıdır?

Bir kıtanın nüfusu değişebilir. Kültürler karşılaşabilir. Yeni kuşaklar yetişebilir.

İnsanların beklentileri ve siyasi tercihleri dönüşebilir. Bunların hiçbiri tek başına bir çöküş anlamına gelmez.

Ancak yönetimler bu değişimi okuyamaz, toplumsal sorunlara adil çözümler üretemez ve insanların gelecek kaygılarına cevap veremezse siyasi dengeler sarsılmaya başlar.

Avrupa’nın yaşamsal sınavı, değişimi durdurmak değil, değişimi nasıl yöneteceğini öğrenmektir.

2022 yılında Yönetme kitabımda üzerinde durduğum mesele de tam olarak buydu: İnsanlar değişirken yönetim sistemleri aynı kalabilir mi?

Değişen toplumlar, değişmekte zorlanan yönetimler

Avrupa’nın bugün yaşadığı siyasi gerilimi yalnızca göçmenlerin varlığıyla açıklamak, gerçeğin önemli bir bölümünü gözden kaçırmak olur.

Ekonomik güvensizlik, hayat pahalılığı, konut sorunu, yaşlanan nüfus ve geleceğe ilişkin kaygılar da toplumların siyasi tercihlerini etkiliyor.

İnsanlar kendilerini dinlemeyen, sorunlarına çözüm üretemeyen yönetimlerden uzaklaşabiliyor.

Bu noktada sağ siyasetin yükselişi de anlam kazanıyor.

Ancak seçmenin tercihini yalnızca bir ideolojinin zaferi olarak görmek yerine, mevcut düzene yönelik bir tepki olarak da değerlendirmek gerekiyor.

Çünkü halkın değişim isteği, her zaman değişimin doğru yönde gerçekleşeceği anlamına gelmez. Korkular üzerinden siyaset yapanlar da bu tepkiden yararlanabilir.

Asıl mesele, toplumların değişim talebinin nasıl karşılanacağıdır.

Göç bir sonuç mu, yeni bir başlangıç mı?

Göç, insanlık tarihi boyunca toplumları değiştiren bir olgu oldu. İnsanlar savaşlardan, yoksulluktan, güvensizlikten ve daha iyi bir yaşam arayışından dolayı yer değiştirdi.

Ancak göçün ulaştığı ülkeler de bu hareketlilikten etkileniyor.

İş gücü piyasaları, eğitim, konut, sosyal hizmetler ve siyasi dengeler bu değişimle birlikte yeniden şekillenebiliyor.

Avrupa’nın önünde iki yol var: Ya toplumsal kaygıları büyüterek insanları birbirine karşı konumlandıracak ya da sorunları gerçek nedenleriyle ele alarak ortak yaşamın koşullarını güçlendirecek.

Elbette her ülkenin sınırlarını yönetme ve vatandaşlarının güvenliğini sağlama hakkı vardır.

Fakat bu hak, insanları hedef gösterme veya bütün sorunların sorumluluğunu tek bir topluluğa yükleme gerekçesine dönüştürülmemelidir.

Çünkü bir toplumun geleceğini yalnızca sınırları değil, adaleti, ekonomisi, kurumları ve insanlarının birbirine duyduğu güven de belirler.

Asıl değişim henüz önümüzde olabilir

Yönetme kitabımda dikkat çekmek istediğim konulardan biri, siyasi sistemlerin toplumların değişen taleplerine ne ölçüde cevap verebildiğiydi.

Bugün insanlar düşüncelerini geçmişe göre çok daha hızlı duyurabiliyor.

Geleneksel partilerin gündemi belirleme gücü tek başına yeterli olmuyor. Toplumsal tepkiler büyüyor, siyasi dengeler değişiyor ve seçmenler farklı arayışlara yöneliyor.

Ancak bir partinin iktidara gelmesiyle yönetim anlayışının değişmesi aynı şey değildir.

İktidarın rengi değişebilir; fakat kararların dar kadrolar tarafından alınması, halkın yeterince dinlenmemesi ve yöneticilerin hesap vermekten uzaklaşması devam edebilir.

Bu nedenle Avrupa’da yaşananları yalnızca sağın yükselişi üzerinden okumak yerine, daha temel bir soruya odaklanmalıyız:

İnsanlar gerçekten yeni bir siyasi renk mi istiyor, yoksa kendilerini daha iyi temsil eden yeni bir yönetim anlayışı mı arıyor?

Belki de Avrupa’nın geleceğini belirleyecek asıl mücadele burada başlayacak.

Çünkü değişen yalnızca toplumların yapısı değil; insanların kendilerini kimin, nasıl ve hangi hakla yöneteceğine ilişkin beklentileridir.

İkinci bölümde şu sorunun peşine düşeceğiz:

Sağın yükselişi gerçekten halkın tercihiyle sınırlı bir siyasi değişim mi, yoksa eski yönetim sistemlerinin çözülmeye başlayan temsil gücünün bir işareti mi?

— Devam edecek…