Bu günlerde Seyir Kulesi adı altında yeniden inşa edilmesi düşünülen ve ön çalışmalar olarak da iskele kurum çalışmaları başlatılan, ancak Edirnelilerin orijinal mimarisine uygun, SAATLİ olarak yeniden yapılması beklenilen SAAT KULEMİZİN geleceğinin nasıl olacağı, şehrimizde gündem oluşturmayı sürdürüyor.
Bir zamanlar Edirne’nin Kaleiçi semtinde yer alan ve ROMALILAR tarafından Batı’dan gelecek saldırılara karşı korunmak amacı ile inşa ettirilen KALE SURLARININ dört bir tarafında 4 adet ahşap KULE olarak yer alan Saat Kulelerinin, bir süre sonra 1866 yılında zamanın Edirne Valilerinden HURŞİT PAŞA tarafından, surlar ve diğer 3 Kule yıktırıldı. (Surların taşları Edirne’de büyük ihtiyaç duyulan hastane, hükümet konağı, okul vb.) gibi yerlerin yapımı için kullanıldı.) Bunun sonucunda ortada sadece bir tek Kule olarak şimdiki Saat Kulemiz kalmıştı.
Bu Kulenin yıktırılan diğer Kulelerden farklı özelliği ise, üzerinde ROMA dönemine ait şu KİTABEYİ taşımasıydı:
‘’Tanrım, dindar ve İSA dostu hükümdarımız ‘İoannes’e’ yardımcı ol.’’ Yazısı bulunuyor. Bu ‘İoannes’in kim olduğu konusu bir hayli tartışmalı. Bizans tarihinde toplam 6 tane ‘İoannes’ bulunuyor. Bunların adları şöyle:
<>1- İoannes Tzimiskes
<>2- İannes Komnenos
<>3- İoannes Doukas
<>4-İoannes Laskaris
<>5- İoannes Paloiologas
<>6- İoannes Kantakuzenos
Fakat, tarihçiler bu isimler arasında KİTABEDE adı geçen bu İoannes’in 6. İoannes olduğunu tahmin ediyorlar.
SAAT KULESİ HADRİAN KULESİ OLMAKTAN 1884’DE ÇIKARILDI
Bazı kimselerin MAKEDON KULESİ (HADRİAN KULESİ), Biz Edirnelilerin ise; ‘’TARİHİ SAAT KULESİ’’ olarak tanımladığımız KULE, 1884 yılında zamanın Edirne Valisi Hacı İzzet Paşa tarafından onarılarıldı. ROMALILARIN yaptırdığı taştan BURÇ üzerine (Ki burcun çok zayıflamış olduğu ve büyük bir ağırlığı taşıyamayacağı iddia ediliyor) 4 kat olarak ahşap tarzda inşa ettirilmiş. Katların etrafında demir parmaklıklar yapılmış, en üst bölmesine farklı yönlere bakan ve Fransa’dan getirtildiği öğrenilen, 4 adet büyük saat yerleştirilmiş.
Bugün KULE üzerinde görülen pencerelerin de bu dönemde açıldığı sanılıyor. Hatta bu pencerelerin açılması sırasında; KULENİN KİTABESİNİN harflerinden bir tanesi ortadan kaldırıldı.
1884 yılındaki onarım sırasında HADRİAN KULESİNİN ismi değiştirilerek, ahşap kulenin üzerine 3 kat olmak üzere kagir katlar yapıldı. Bu değişiklik sırasında üzerindeki KİTABE ortaya çıkarıldı, belirginleştirilmek için boyandı. Bu yıllarda Kule YANGIN GÖZETLEME KULESİ olarak da kullanıldı. Katlarından biri bu işe ayrıldı. Ayrıca en alt katı da kahve ocağı olarak kullanıldı.
Bu Y.Y. başlarında Kulenin en eski bölümü olan alt bloğunun yeniden sıvandığını ve KİTABENİN bir defa daha kaybolduğu ortaya çıkmış oldu.
ANAP. ZAMANINDA ONARILMAK İSTENDİ
Diğer taraftan, ANAVATAN PARTİSİ Hükümeti zamanında Kule yeniden onarılmaya çalışıldı. Ancak, aslına uygun olarak onarılmadığı için çalışmalar Anıtlar Kurulunun denetimi sonunda durduruldu.
Benim çocukluğumda; SAAT KULEMİZİN Çalar Saatleri saat başında çalarak, Edirnelilere saatin ‘’kaç’’olduğu konusunda bilgiler veriyordu.
Edirne Valisi Hacı İzzet Paşanın 1894 yılında Kulenin ahşaplarını (yangın tehlikesi oluşturabileceği gerekçesi ile) yıktırarak, yerine TÜRK MİMARİSİ tarzında yeniden 4 kat üzerine kesme taş ve horasan tuğladan yaptırması, Saat Kulemizin HADRİAN KULESİ (Roma Kulesi) olma kimliğinden çıkardı.
Şimdiye kadar Edirne ye atanan tüm Valilerimizin ‘’MAKEDON KULESİ’’ olarak isimlendirmekten çekinmemeleri, bu gerçeklerin ortaya çıkarılmasından sonra, tarihi gerçeklerin inkar edilmeyerek bundan sonra ‘’EDİRNE SAAT KULESİNİ’’ BU İSİMLE ANMALARI EDİRNELİLER TARAFINDAN BÜYÜK BİR HASSASİYETLE BEKLENİYOR.
Şanver ORUNÇ
Araştırmacı Gazeteci Yazar
